Skip to Content

زیر و بم بودجه ریزی بر مبنای عملکرد دستگاه‌ها در ایران

کارشناسان معتقدند که بودجه ریزی بر مبنای عملکرد در بخش تئوریک به بلوغ رسیده اما در بخش عملیاتی اقدام چندانی صورت نگرفته و اجرای آن برای شفاف سازی سیاست گذاری ها به تعامل مجلس و دولت نیازمند است.

 

به گزارش پایگاه اطلذاع رسانی مجلس تی وی به نقل از خانه ملت؛ برای هر کشور و سازمانی همواره افزایش کارایی و اثر بخشی از نکات بسیار مهم بوده که این میان استفاده از بودجه ریزی عملیاتی نیز به منظور افزایش کارایی و اثر بخشی در هزینه های عمومی به شمار می رود. موضوعی هفته گذشته بود که کنفرانسی بین المللی در زمینه بودجه ریزی بر مبنای عملکرد دستگاه‌ها در تهران برگزار شد،

در ابتدا فقط کشورهای پیشرفته و توسعه یافته از این روش استفاده می کردند، اما به مرور کشورهای در حال توسعه نیز از بودجه ریزی عملیاتی استفاده و یا تلاش هایی در جهت اجرای آن و اصلاح سیستم بودجه ریزی خود به سمت بودجه ریزی عملیاتی انجام دادند، ایران نیز برای عقب نماندن از قافله جهانی چندین سال است که بر بودجه ریزی بر مبنای عملکرد و بودجه ریزی عملیاتی تاکید می کند، اما هنوز فاصله زیادی بین حرف و اجرا باقی است و تاکنون اقدام عملیاتی در این زمینه صورت نگرفته است.

این در حالی است که کارشناسان مدرن ترین و بهترین سیستم بودجه ریزی که در جهان آزمون خود را پس داده نظام بودجه ریزی بر مبنای عملکرد (PBB) است که در بند(پ) ماده هفت قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه کشور نیز مورد تاکید قرار گرفته است و به  اهتمام دولت برای اجرا نیازمند است.

در همین رابطه رئیس دیوان محاسبات کشور نیز در حاشیه هشتمین کنفرانس بین المللی بودجه ریزی بر مبنای عملکرد با تاکید بر اقتصاد مقاومتی به اظهار نظر پرداخته است . عادل آذر مهمترین چالش کشور در حوزه مالیه را انضباط مالی و توجه کمتر به استقرار نظامات علمی می داند و می گوید: از لحاظ نظری و تئوریک به بلوغ خوبی در زمینه بودجه ریزی بر مبنای عملکرد رسیده ایم که امیدواریم این بلوغ تئوریک راهکاری برای تشویق و ترغیب سازمان ها و دستگاه ها برای استفاده از سیستم بودجه ریزی بر مبنای عملکرد باشد.

موضوعی که تاکید دکتر علی لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی را نیز در پی داشت . دکتر لاریجانی که سخنران روز نخست این کنفرانس بین المللی بود ،معتقد است که حجم وسیع دولت یکی از مشکلات ساختاری در کشور است چراکه در ایران چندین میلیون کارمند دولت وجود دارد و در عین حال، خدمات ارائه شده نیز نارس هستند؛ به عبارت دیگر چنین حجم وسیعی از فعالیت‌های دولتی نه تنها سودی نداشته، که مانع پیشرفت شده و هزینه اداره کشور را افزایش داده است.

دکتر لاریجانی در ادامه سخنان خود در این کنفرانس همچنین می افزاید برخی آمارها نشان‌دهنده مشکلات موجود در امور دیوانی کشور است از جمله اینکه ایران از نظر پارامتر زمان برای سرمایه‌گذاری در میان 20 کشور منطقه در جایگاه پانزدهم و در بین ۱۳۸ کشور دنیا در رتبه هشتاد و هفتم قرار دارد که این امر نشان‌ می‌دهد پیچیدگی امور دیوانی موانعی را مقابل سرمایه‌گذاری ایجاد کرده است، همچنین بر اساس پارامتر شفافیت در سیاست‌گذاری در بین ۲۰ کشور منطقه، در رتبه هجدهم و در بین ۱۳۸ کشور جهان در جایگاه 136 قرار دارد؛ به عبارت دیگر امور دیوانی ایران در برخی مواقع به جای شفافیت، پنهان‌کاری را پیشه کرده است.

رئیس مجلس شورای اسلامی، ضمن تاکید بر ایجاد ساز و کارهای لازم برای تحقق بودجه‌ریزی بر مبنای عملکرد معتقد است که در مقایسه میان اهداف مندرج در برنامه‌های بودجه در سال‌های گذشته و عملکرد صورت گرفته، ضریب تحقق اهداف بالا نیست که گاهی دلیل اجرایی نشدن اهداف برنامه بودجه، درست تنظیم نشدن برخی اهداف بوده اما در بسیاری از موارد، این امر ناشی از اشکلات عملکردی و کارآمدی ضعیف است.

 

در همین رابطه غلامرضا تاجگردون نماینده مردم گچساران در مجلس شورای اسلامی، با اشاره به عدم اجرای بودجه ریزی بر مبنای عملکرد معتقد است برای اجرای بودجه عملیاتی باید بین مجلس و دولت اتفاق نظر وجود داشته باشد.

تاجگردون به‌عنوان شخصی که با کار بودجه ارتباط مستقیم دارد از این موضوع که چرا بودجه عملیاتی اجرا نمی شود، ناراحت بوده و می افزاید البته سازمان برنامه و بودجه 90 درصد مقدمات اجرای کار را فراهم کرده است و مجلس باید تا اندازه‌ای برای اجرایی شدن آن کمک کند.

تسهیل نظارت و حسابرسی بر نحوه هزینه کرد با اجرای بودجه ریزی عملیاتی

رییس کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی، معتقد است دولت باید در لایحه بودجه، بودجه ریزی عملیاتی را اجرا کند و مجلس نمی تواند در این زمینه کار زیادی انجام دهد، بلکه دولت باید این کار را انجام دهد و سپس اختیارات موردی را از مجلس اخذ کند.

"تسهیل نظارت و حساب‌رسی بر نحوه هزینه کرد با اجرای بودجه ریزی عملیاتی" سر تیتر دیگر سخنان نماینده مردم گچساران در مجلس شورای اسلامی با خبرگزاری خانه ملت بود. به گفته وی بودجه ریزی عملیاتی نظارت و حساب‌رسی بر نحوه هزینه کرد بودجه را آسان‌تر می‌کند، اما بدون اراده از سوی دولت امکانپذیر نیست.

رییس کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس، در بخش پایانی گفت وگوی خود، با اشاره به اینکه لازمه‌ی اجرای بودجه ریزی عملیاتی و برمبنای عملکرد تغییر در سیستم حسابداری است، گفت: ایران دارای سیستم سنتی حسابداری است و به همین دلیل تغییرات کار بسیار سختی است؛ البته زمینه های اجرا فراهم بوده اما دلایل عدم اجرا نپرداختن به آن در مجلس و دولت است.

 

اگرچه دیر یا زود ایران نیز باید همسو با دنیا به بودجه ریزی بر مبنای عملکرد روی آورد، اما سوال اینجاست در حالی که دنیا از نتایج خوب این طرح بهره مند می شود، تا چه زمانی کشور باید از این عدم اجرا زیان ببیند، و تا چه زمانی طرح ها و برنامه های این چنینی باید روی کاغذ مانده و روی میز مدیران خاک بخورد.