قانون حمايت از آمران به معروف و ناهيان از منكر

 

قانون حمایت از آمران به معروف و ناهیان از منکر

ماده 1- در اين قانون، معروف و منكر عبارتند از هرگونه فعل، قول و يا ترك فعل و قولی كه به‌عنوان احکام اولی و یا ثانوی در شرع مقدس و یا  قوانين، مورد امر قرار گرفته و يا منع شده باشد.

تبصره- در احكام حکومتی، نظر مقام ولي فقیه ملاك عمل خواهد بود.

ماده 2- امر به معروف و نهي از منكر، دعوت و واداشتن ديگران به معروف و نهي و بازداشتن از منكر است.

ماده 3- امر به معروف و نهي از منكر در این قانون ناظر به رفتاری است كه علني بوده و بدون تجسس مشخص باشد.

ماده 4- مراتب امر به معروف و نهي از منكر، قلبی، زباني، نوشتاری و عملی است که مراتب زبانی و نوشتاری آن وظیفه آحاد مردم و دولت است و مرتبه عملی آن در موارد و حدودی که قوانین مقرر کرده تنها وظیفه دولت است.

ماده 5- در اجراي امر به معروف و نهي از منكر نمي‌توان متعرض حيثيت، جان، مال، مسكن، شغل و حريم خصوصي و حقوق اشخاص گردید، مگر در مواردی که قانون تجویز کند.

تبصره- اماکنی که بدون تجسس در معرض دید عموم قرار می‌گیرند، مانند قسمتهای مشترک آپارتمان‌ها، هتلها، بیمارستان‌ها و نیز وسایل نقلیه مشمول حریم خصوصی نیست.

ماده 6- هيچ شخص يا گروهي حق ندارد به عنوان امر به معروف و نهي از منكر به اعمال مجرمانه از قبيل توهين، افتراء، ضرب، جرح و قتل مبادرت نمايد. مرتكب طبق قانون مجازات اسلامي، مجازات می‌شود.

ماده 7- مجازات اشخاصي كه مبادرت به اعمال مجرمانه نسبت به آمر به معروف و ناهی از منکر نمایند، قابل تخفیف و يا تعلیق نیست و صدور حکم مجازات قابل تعویق نمی‌باشد.

تبصره- چنانچه مجنیٌ‌علیه یا اولياي دم از حق خود گذشت نمايند، جنبه عمومي جرم حسب مورد مطابق ماده(614) قانون مجازات اسلامي (كتاب پنجم- تعزيرات و مجازات‌هاي بازدارنده مصوب 2/3/1375) و تبصره ماده(286) از کتاب دوم قانون مجازات اسلامی مصوب1/2/1392 رسيدگي مي‌شود.

ماده 8- مردم از حق دعوت به خیر، نصیحت، ارشاد در مورد عملکرد دولت برخوردارند و در چهارچوب شرع و قوانین مي‌توانند نسبت به مقامات، مسؤولان، مديران وكاركنان تمامی اجزای حاکمیت و قوای سه‌گانه اعم از وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها، مؤسسات، شرکتهای دولتی، مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی، نهادهای انقلاب اسلامی، نیروهای مسلح و کلیه دستگاههایی که شمول قوانین و مقررات عمومی نسبت به آنها مستلزم ذکر یا تصریح نام است، امر به معروف و نهي از منکر كنند.

ماده 9- اشخاص حقيقي يا حقوقي حق ندارند در برابر اجراي امر به معروف و نهي از منكر مانع ايجاد کنند. ايجاد هر نوع مانع و مزاحمت که به موجب قانون جرم شناخته شده است؛ علاوه بر مجازات مقرر، موجب محكوميت  به حبس تعزيري يا جزاي نقدي درجه هفت مي‌گردد. در مورد اشخاص حقوقي، افرادی كه با سوء استفاده از قدرت يا اختيارات قانوني و اداري از طریق تهديد، اخطار، توبيخ، كسر حقوق يا مزايا، انفصال موقت يا دائم، تغيير محل خدمت، تنزل مقام، لغو مجوز فعاليت، محروميت از ساير حقوق و امتيازات، مانع اقامه امر به معروف و نهي از منكر شوند؛ علاوه بر محكوميت اداري به موجب قانون رسیدگی به تخلفات اداری، حسب مورد به مجازات بند(پ) ماده(20 ) قانون مجازات اسلامي محكوم مي‌شوند.

تبصره- وجوه حاصل از اجرای این ماده پس از واریز به خزانه کل کشور با پیش‌بینی در بودجه سالانه صددرصد (100%) در اختیار ستاد قرار می‌گیرد.

ماده 10- وزارت آموزش و پرورش، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان تبلیغات اسلامی، سازمان بسيج مستضعفين، شهرداري‌ها و سایر نهادها و دستگاههای فرهنگی مکلفند شرایط اقامه امر به معروف و نهی از منکر و بالابردن سطح آگاهی‌های عمومی در این خصوص را از طریق آموزش و اطلاع‌رسانی فراهم کنند. 

ماده 11- قوه قضائیه مکلف است به‌منظور تسریع در رسیدگی به جرائم موضوع اين قانون شعب ویژه‌اي را اختصاص دهد.

تبصره- آمران به معروف و ناهیان از منکر مشمول حمایت‌های قضائی موضوع ماده(4) قانون حمایت قضائی از بسیج مصوب 1/10/1371 مجلس‌شورای اسلامی می‌گردند.

ماده 12- وزارت امور خارجه، سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و ساير دستگاههاي ذي‌ربط موظفند اتباع خارجي را قبل و حین ورود به كشور نسبت به قوانين و مقررات و رعايت شؤون اسلامي آگاه کنند.

ماده 13- در مواردي كه نسبت به آمر به معروف و ناهي از منكر جنايتي واقع شود و جاني شناسايي نشود و يا در صورت شناسايي به علت عدم تمكّن مالي ناتوان از پرداخت ديه در مهلت مقرر باشد، در صورت تقاضاي ديه از سوي‌ مجني‌ٌ‌عليه يا اولياي دم حسب مورد، پس از صدور حكم قطعي از سوي مرجع صالح قضائي، ديه از محل تبصره ماده(9) اين قانون پرداخت مي‌شود.

تبصره- هرگاه جاني شناسايي شود يا تمكّن مالي پيدا كند، ستاد مي‌تواند درصورت اذن مجنيٌ‌عليه يا ولي وي حسب‌مورد نسبت به وصول ديه و خسارات مربوطه از طريق محاكم قضائي اقدام نمايد.

ماده 14- سازمان‌های مردم‌نهادی که اساسنامه آنها در زمینه امر به معروف  و نهی از منکر به ثبت رسیده مي‌توانند مطابق ماده(66) قانون آیین‌دادرسی کیفری و تبصره‌های آن اقدام كنند.

ماده 15- هرگاه به فردی که در مقام اجرای امر به معروف و نهی از منکر موضوع این قانون اقدام می‌کند، آسیب جسمی یا جانی وارد شود؛ حسب مورد آسیب جسمی و جانی مزبور منطبق با قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران مصوب 2/10/1391 مجمع‌ تشخیص‌ مصلحت نظام و آیین‌نامه اجرائی آن احراز و تعیین می‌شود.

تبصره- احراز شهادت یا جانبازی با پیشنهاد کمیته‌ كشوري متشكل از نمایندگان: قوه قضائيه، نیروی انتظامی، سپاه‌پاسداران انقلاب اسلامي، بنیاد شهید و امور ايثارگران و ستاد با تشخیص دادگاه صلاحیتدار صورت مي‌گيرد.

ماده 16- ستاد امر به معروف و نهی از منکر که در این قانون ستاد نامیده می‌شود؛ عهده‌دار وظایف زير است:

1- تعیین سیاست‌ها و خط‌مشی‌های اساسی در زمینه ترویج و اجرای امر به معروف و نهی از منکر و پیشنهاد آن به مبادی ذی‌ربط 

2- تبادل اطلاعات و نظرات برای شکل‌گیری سیاست‌های مربوط به امر به معروف و نهی از منکر

3- آسیب‌شناسی و ریشه‌یابی علل ترک معروف و ارتکاب منکر

4- تعیین الگوهای رفتاری

5- زمینه‌سازی جهت مشارکت همه‌جانبه آحاد مردم و دستگاههای اداری و رسانه‌های عمومی در امور مربوط به فریضه امر به معروف و نهی از منکر

6- رصد اقدامات انجام‌شده در اجرای این قانون و انعکاس آن به مراجع ذی‌ربط

7- تدوین راهبردهای آموزشی برای سطوح مختلف جامعه

8- آموزش و پژوهش و تحقیق در زمینه امر به معروف و  نهی از‌ منکر و ترویج گسترش فرهنگ آن

9- شناسايی ظرفیت‌ها و کمک به تشکیل جمعیت‌ها و تشکلهای مردمی فعال

10- حمایت همه‌جانبه از اقدامات قانونی آمران به معروف و ناهیان از منکر

11- پیگیری مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی در ارتباط با تکالیف ستاد در خصوص راهکارهای اجرائی فرهنگ عفاف و حجاب

12- ارائه گزارش سالانه به مقام معظم رهبری و قوای سه‌گانه و مردم

تبصره 1- وزارت کشور پس از کسب نظر مشورتی ستاد، نسبت به صدور مجوز برای سازمان‌های مردم‌نهادی که در زمینه امر به معروف و نهی از منکر قصد فعالیت دارند، اقدام می‌نماید.

تبصره 2- ستادهای استانی و شهرستانی می‌توانند درخواست اشخاص حقیقی و حقوقی برای تجمع و راهپیمایی در موضوعات مرتبط با امر به معروف و نهی از منکر را بررسی و در صورت تأیید، نظر مشورتی خود را جهت صدور مجوز حسب مورد به استانداری، فرمانداری یا بخشداری ارسال کنند.

تبصره 3- هرگاه مسؤولان ذی‌ربط با تشخیص مراجع قضائی بدون عذر موجه از صدور مجوز موضوع  تبصره‌های(1) و(2) استنکاف نمایند؛  مستوجب مجازات موضوع ماده (570) قانون مجازات اسلامی (كتاب پنجم- تعزیرات و مجازات‌هاي بازدارنده مصوب 2/3/1375) می‌باشند.

تبصره 4- وظايف ‌ستاد، نافی مسؤولیت‌های ‌وزرا، مسؤولان دستگاههای‌اجرائی موضوع ماده(5) قانون مدیریت خدمات کشوری، رؤسای قوای سه‌گانه و مراجع قضائی و ضابطان دادگستری در ارتباط با آنچه در این قانون مقرر شده، نمی‌باشد.

ماده 17- سازمان بسیج مستضعفین موظف است با به‌کارگیری آحاد بسیجیان در چهارچوب قوانين نسبت به فرهنگ‌سازی و اجرای امر به معروف و نهی از منکر در مرتبه زبانی اقدام كند.

تبصره 1- مفاد اين ماده نافي مسؤوليت ضابطان قضائی بسیج در مواردی که در قانون پیش‌بینی شده است، نمی‌باشد.

تبصره 2- تبصره (3) ماده(1) قانون حمایت قضائی از بسیج مصوب1/10/1371 به‌شرح زیر اصلاح می‌شود:

تبصره 3- ستاد امر به معروف و نهی از منکر با همکاری سازمان بسیج مستضعفين برای مرتبه عملی امر به معروف و نهی از منکر موضوع ماده(4) قانون حمایت از آمران به معروف و ناهیان از منکر برای افراد مورد نیاز از سازمان بسيج مستضعفين به عنوان ضابطان امر به معروف و نهی از منکر دوره آموزشی برگزار کند.

ماده 18- دستگاههای اجرائی موضوع ماده(5) قانون مدیریت خدمات کشوري مصوب8/7/1386 و مؤسسات و شرکتهای‌ خصوصی و مراکز خدمات عمومی و اماکن عمومی و واحدهای صنفی موظف به رعایت این قانون می‌باشند.

ماده 19- اعضای ستاد امر به معروف و نهی از منکر به شرح زیر است:

1- یکی از ائمه جمعه موقت شهر تهران به انتخاب شورای سیاستگذاری ائمه جمعه به عنوان رئیس ستاد

2- وزیر کشور

3- وزیر اطلاعات

4- وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی

5- وزیر آموزش و پرورش

6- وزیر علوم، تحقیقات و فناوری

7- وزیر صنعت، معدن و تجارت

8- دو نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی به پیشنهاد کمیسیون فرهنگی و انتخاب مجلس به عنوان ناظر

9- نماینده تام‌الاختیار رئیس قوه قضائیه

10- رئیس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران

11- رئیس سازمان تبلیغات اسلامی

12- فرمانده نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران

13- رئيس سازمان بسیج

14- دبیر ستاد ائمه جمعه

15- دو نفر مجتهد به انتخاب شورای عالی حوزه‌های علمیه

16- یک نفر مجتهده به انتخاب شورای عالی حوزه‌های علمیه خواهران

17- دبیر ستاد به انتخاب رئیس ستاد

تبصره1- اشخاص دیگر نمی‌توانند به جای اعضای ستاد در جلسات شرکت كنند.

تبصره2- مصوبات ستاد توسط رئیس جهت اجراء به مبادی ذی‌ربط ابلاغ و در چهارچوب این قانون لازم‌الاجراء است.

ماده 20- ستادهاي استاني و شهرستاني وظايف محوله در چهارچوب اين قانون را زيرنظر ستاد انجام مي‌دهند.

اعضاي ستاد استان عبارت است از:

1- امام جمعه مركز استان به عنوان رئيس ستاد

2- استاندار

3- مديركل اطلاعات استان

4- مديركل فرهنگ و ارشاد اسلامي

5- مديركل آموزش و پرورش

6- رئيس يكي از دانشگاههاي استان با انتخاب رئيس ستاد

7- رئيس سازمان صنعت، معدن و تجارت استان

8- دونفر از نمايندگان مردم استان در مجلس شوراي اسلامي به انتخاب مجمع نمايندگان استان به عنوان ناظر

9- دادستان مركز استان

10- مديركل سازمان تبليغات اسلامي استان

11- رئيس شوراي هماهنگي تبليغات اسلامي استان

12- مديركل صدا و سيماي استان

13- فرمانده ناجا در استان

14- فرمانده ارشد سپاه در استان

15- دبيرستاد ائمه جمعه استان

16- يك نفر از مديران مدارس علميه استان به انتخاب شوراي حوزه‌هاي علميه استان

17- مدير مدارس علميه خواهران در استان

18- دبير ستاد به انتخاب رئيس ستاد

تبصره- ستاد استان مسؤوليت ستاد شهرستان مركز استان را نيز عهده‌دار است.

اعضاي ستاد شهرستان عبارتند از:

1- امام جمعه شهرستان به عنوان رئيس ستاد شهرستان

2- فرماندار

3- رئيس اداره اطلاعات شهرستان

4- مدير آموزش و پرورش شهرستان

5- رئيس يكي از دانشگاههاي شهرستان به انتخاب رئيس ستاد شهرستان در صورت وجود

6- مدير اداره صنعت، معدن و تجارت شهرستان

7- رئيس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي شهرستان

8- نماينده يا نمايندگان شهرستان در مجلس شوراي اسلامي به عنوان ناظر

9- دادستان شهرستان

10- رئيس واحد خبر در شهرستان

11- رئيس اداره تبليغات اسلامي

12- فرمانده انتظامي شهرستان

13- فرمانده سپاه

14- يك نفر از مديران مدارس علميه شهرستان به انتخاب ستاد شهرستان در صورت وجود

15- مدير يكي از مدارس علميه خواهران شهرستان به انتخاب رئيس ستاد شهرستان در صورت وجود

16- دبير ستاد به انتخاب رئيس ستاد

تبصره 1- هر يك از اعضاي ستادهاي مذكور بايد شخصاً در جلسات حضور پيدا كنند.

تبصره 2- مصوبات ستاد در چهارچوب اختيارات موضوع اين قانون توسط رئيس جهت اجراء به مبادي ذي‌ربط ابلاغ مي‌شود كه براي آنها لازم‌الاجراء است.

تبصره 3- جلسات ستادهاي موضوع اين ماده و ماده(20) اين قانون
با حضور اكثريت مطلق اعضاء رسميت مي‌يابد و مصوبات آن منوط به رأي اكثريت مطلق حاضران است.

ماده 21- دستگاههای اجرائی موضوع این قانون موظفند گزارش عملکرد خود را در مورد چگونگی اجرای این قانون حداقل شش‌ماه یک‌بار به ستاد ارائه دهند.

ماده 22- ستاد موظف است گزارش عملکرد سالانه خود را در هفته احیای امر به معروف و نهی از منکر به کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی ارائه نماید.

ماده 23- علاوه بر استفاده از ردیف بودجه ستاد احیاء امر به معروف و نهی از منکر جدول شماره‌ (17)- «کمک به اشخاص حقوقی غیردولتی موضوع جزء (3) ردیف 540000 جدول شماره (9)» به دولت اجازه داده می‌شود از بودجه فرهنگی دستگاههای اجرائی ذی‌ربط موضوع این قانون به امر به معروف و نهی از منکر اختصاص دهد.

ماده 24- دستورالعمل‌ اجرائي اين قانون توسط ستاد حداكثر ظرف مدت سه ماه پس از لازم‌الاجراء شدن اين قانون تصويب و ابلاغ مي‌شود.

قانون فوق مشتمل بر بيست و چهار ماده و نوزده تبصره در جلسه علني

روز يكشنبه مورخ بيست و سوم فروردين‌ماه يكهزار و سيصد و نود و چهار مجلس شوراي اسلامي تصويب شد و در تاريخ 2/2/1394 به تأييد شوراي نگهبان رسيد.